Mikilvægi þess að huga að geðheilsunni

Geðheilsa; hvernig hlúum við að henni og fyrirbyggjum geðræn veikindi?

Geðheilsa er órjúfanlegur hluti af almennri heilsu og vellíðan. Hún hefur áhrif á það hvernig við hugsum, finnum til, tökum ákvarðanir og tökumst á við áskoranir daglegs lífs. Góð geðheilsa gerir okkur kleift að njóta lífsins, eiga heilbrigð samskipti og takast á við álag og mótlæti. Þrátt fyrir þetta er geðheilsa oft vanrækt eða umkringd fordómum, sem getur hindrað fólk í að leita sér aðstoðar þegar hennar er þörf.

Hvað er geðheilsa?

Geðheilsa snýst ekki eingöngu um fjarveru geðrænna veikinda, heldur um almenna líðan, tilfinningalegt jafnvægi og hæfni til að takast á við daglegt líf. Einstaklingur með góða geðheilsu getur upplifað erfiðar tilfinningar, svo sem sorg, kvíða eða reiði, en hefur úrræði og stuðning til að vinna sig í gegnum þær (World Health Organization [WHO], 2022). Geðheilsa er breytileg yfir lífskeiðið og mótast af samspili erfða, lífsstíls, félagslegra aðstæðna og umhverfis. Það er því eðlilegt að upplifa tímabil þar sem geðheilsan er viðkvæmari.

Algengi geðrænna veikinda

Geðræn veikindi eru algengari en margir gera sér grein fyrir. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin áætlar að um einn af hverjum fjórum muni upplifa geðrænt vandamál einhvern tíma á ævinni (WHO, 2022). Algengustu geðrænu veikindin eru kvíðaraskanir og þunglyndi, sem geta haft veruleg áhrif á lífsgæði, vinnufærni og félagslíf ef ekki er gripið inn í.

Snemmtæk íhlutun og forvarnir skipta því sköpum þegar kemur að geðheilbrigði.

Hvernig hlúum við að geðheilsunni?

Svefn og dagleg rútína

Svefn er einn mikilvægasti grunnurinn að góðri geðheilsu. Langvarandi svefnleysi hefur verið tengt aukinni hættu á þunglyndi, kvíða og skertum tilfinningastjórnun (Baglioni et al., 2016). Reglulegur svefntími og stöðug dagleg rútína veita líkamanum öryggi og jafnvægi.

Félagsleg tengsl

Sterk félagsleg tengsl eru verndandi þáttur gegn geðrænum veikindum. Að eiga einhvern sem hægt er að tala við, finna stuðning og upplifa tilheyra dregur úr streitu og eykur lífsánægju (Holt-Lunstad et al., 2015).

Hreyfing og líkamleg heilsa

Regluleg hreyfing hefur jákvæð áhrif á geðheilsu. Hún eykur losun taugaboðefna eins og serótóníns og endorfína, sem tengjast betri líðan og minni kvíða og þunglyndi (Schuch et al., 2018). Hreyfing þarf ekki að vera flókin – dagleg ganga getur skipt miklu máli.

Streitustjórnun og núvitund

Langvarandi streita er einn helsti áhættuþáttur geðrænna veikinda. Aðferðir á borð við núvitund, slökun og djúpöndun geta hjálpað fólki að takast betur á við álag og minnka líkur á kulnun (Kabat-Zinn, 2003).

Að gefa tilfinningum rými

Að bæla niður tilfinningar getur haft neikvæð áhrif á geðheilsu. Heilbrigð geðheilsa felur í sér að leyfa sér að finna til, setja orð á tilfinningar og leita stuðnings þegar þörf krefur.

Forvarnir gegn geðrænum veikindum

Forvarnir snúast um að styrkja verndandi þætti og draga úr áhættuþáttum. Þetta felur meðal annars í sér fræðslu um geðheilsu, minnkun fordóma og aðgengi að stuðningi og þjónustu. Snemmtæk greining og stuðningur geta dregið úr alvarleika veikinda og bætt batahorfur (Patel et al., 2018). Að leita sér hjálpar ætti að vera jafn sjálfsagt og að leita til læknis vegna líkamlegra einkenna. Samtal við heilbrigðisstarfsfólk, sálfræðing eða traustan aðila getur verið fyrsta skrefið í átt að betri líðan.

Niðurstaða

Geðheilsa er grunnstoð heilbrigðs og innihaldsríks lífs. Með því að hlúa að henni daglega, rækta heilbrigðar venjur og leita stuðnings þegar á þarf að halda er hægt að draga úr líkum á geðrænum veikindum og efla lífsgæði. Geðheilsa er sameiginlegt verkefni samfélagsins alls og mikilvægt að við ræðum hana af opnum huga, án fordóma. Eylíf heilsuvörurnar innihalda hrein íslensk gæðahráefni og eru þau í aðalhlutverki í vörunum. Engin aukaefni eru í vörunum og við styrkjum blöndurnar með ýmsum vítamínum til að innihaldið nýtist sem best. Hráefnin koma frá sjálfbærum auðlindum Íslands. Eylíf heilsuvörurnar eru framleiddar á Grenivík með GMP gæðastaðli. Active JOINTS  er sérhönnuð blanda sem inniheldur íslensk næringarefni einnig með margra ára rannsóknir að baki með kalsíum, magnesíum og D-vítamín sem sýna fram á góð áhrif fyrir liði, bein og tennur. Því er svo við að bæta að í báðum þessum vörum eru íslenskir kalkþörungar hafa leitt í ljós skv. rannsóknum að þeir vinna að því að styrkja beinin, eru bólguhamlandi og vinna gegn beinþynningu. Íslensku kalkþörungarnir eru svo magnaðir að þeir innihalda 74 stein- og snefilefni frá náttúrunnar hendi. Hægt er að skoða þá nánar hér.  Stronger BONES inniheldur uppbyggjandi næringarefni með margra ára rannsóknir að baki sem sýna fram á virkni fyrir beinauppbyggingu. Þau eru m.a. kalsíum, mangan, C og D-vítamín. Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf inniheldur íslensk hráefni ss.  kollagen sem er unnið úr þorskroði, ásamt astaxanthin (smáþörungar). GeoSilica kísillinn og góð blöanda af vítamín og steinefnum sem eru nærandi og rakagefandi og hafa sannað ágæti sitt fyrir húð, hár og neglur.  Góð reynsla er komin á notkun Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf og má lesa þær hér á síðunni. Happier GUTS örvar meltingarstarfsemi og nærir þarmaflóruna. Happier GUTS inniheldur fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og fjallagrös. Öll þessi efni hafa staðfesta verkun með rannsóknum og við styrkjum blönduna með meltingarensímum, C vítamíni og snefilefnunum sinki, króm og joði. Stronger LIVER styrkir lifrarstarfsemina og nærir þarmaflóruna. Stronger LIVER inniheldur einnig fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og ætihvönn sem hefur verið notuð við meltingatruflunum frá örófi alda. Við styrkjum blönduna með kólín, mjólkurþistli og C vítamíni, sem einnig hafa þekkt áhrif til hins betra á meltinguna. Kólín hefur samþykkta heilsufullyrðingu frá Evrópsku matvælaöryggisstofnunni (EFSA) um að stuðla að eðlilegri starfsemi lifrar.

Heimildaskrá:

Baglioni, C., et al. (2016). Insomnia as a predictor of depression: A meta-analytic evaluation. Journal of Affective Disorders, 186, 47–56. https://doi.org/10.1016/j.jad.2015.01.013 Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., Baker, M., Harris, T., & Stephenson, D. (2015). Loneliness and social isolation as risk factors for mortality: A meta-analytic review. Perspectives on Psychological Science, 10(2), 227–237. https://doi.org/10.1177/1745691614568352 Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. Patel, V., et al. (2018). The Lancet Commission on global mental health and sustainable development. The Lancet, 392(10157), 1553–1598. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31612-X Schuch, F. B., et al. (2018). Physical activity and incident depression: A meta-analysis of prospective cohort studies. American Journal of Psychiatry, 175(7), 631–648. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2018.17111194 World Health Organization. (2022). Mental health: Strengthening our response. WHO.