Hvernig þarmaflóru fæddistu með?

Hvernig þarmaflóru fæddistu með?

Við rákumst á áhugaverða rannsókn á dögunum sem fjallaði um þarmaflóru ungbarna og heilsufarsleg áhrif hennar eru frá fæðingu til fullorðins ára.^[1]

Þarmaflóra barnsins, líffræðilegur arfur móður

Þarmaflóra mannsins er eitt flóknasta vistkerfi líkamans, milljarðar örvera sem lifa í samhljómi við frumur okkar og hafa áhrif á meltingu, ónæmiskerfi, efnaskipti og jafnvel andlega heilsu.

Þegar við fæðumst, erum við að taka við fyrstu „gjöf“ lífsins frá móður okkar;  örveruheiminum sem mótar okkur um ókomin ár.

Þarmaflóra við fæðingu, fyrsta snerting við örverur

Í rannsókninni er bent á að lengd meðgöngu hafi áhrif á þarmaflóruna, að full meðganga sé talin vera mikilvægur þáttur í heilbrigðri þarmaflóru barnsins. Einnig hvort barnið fæðist í gegnum fæðingarveginn eða með keisaraskurði. Næring fyrstu mánaða barnsins var einnig rannsökuð, hvort um brjóstagjöf eða mjólkurduft væri að ræða ásamt því hvort barnið ætti systkini eða ekki. Þessi atriði eru öll talin hafa áhrif á þarmaflóru barnsins frá móðurkviði til þroska og þróun ónæmiskerfis þess.^[1]

Áhrif fæðingarinnar

Þegar barnið fer niður fæðingarveginn fær það bakteríur frá móðurinni sem eðlilega gerist ekki þegar um keisaraskurð er að ræða en í því tilfelli er talið að barnið náí sér í bakteríur af húð móðurinnar, starfsfólki og umhverfi spítalans.

Þarmaflóra barnsins byrjar að myndast við fæðingu, þegar barnið kemst í snertingu við móðurina.

• Fæðingin er að mörgu leyti talin hafa mikil áhrif á þróun þarmaflóru barnsins á fyrstu mánuðum þess. Rannsóknin vekur athygli á að fæðingarháttur (fæðingarvegur eða keisari) geti hafi áhrif á heilsufar á fullorðinsárum en áhrif á samsetningu baktería í þarmaflóru minnkar eftir fyrstu æviárin sem undirstrikar mikilvægi bakteríuflóru barnsins frá fyrsta degi.^[1]

• Við leggöngufæðingu kemst nýburinn í snertingu við örverur úr fæðingarvegi og meltingarvegi móður, einkum bakteríur eins og Lactobacillus og Bifidobacterium. Þessar bakteríur setjast að í meltingarvegi barnsins og verða undirstaða heilbrigðrar þarmaflóru.
• Við keisaraskurð er þarmaflóra barnsins frábrugðin; hún líkist fremur húðflóru (t.d. Staphylococcus og Corynebacterium), sem tengist síðar aukinni áhættu á ofnæmi, astma og efnaskiptavanda (Dominguez-Bello o.fl., 2010).

Þessi fyrstu örverusnerting er því ekki tilviljun,  hún markar upphaf líffræðilegs sambands milli móður og barns sem heldur áfram eftir fæðingu.

Brjóstamjólk, áframhaldandi tengsl við örveruheilbrigði

Brjóstamjólk er ekki aðeins næring, hún er lifandi líffræðilegur vökvi sem inniheldur örverur, mótefni og næringarefni sem styðja við þarmaflóru barnsins.

• Brjóstamjólk inniheldur prebiotics (sérstaklega HMO; human milk oligosaccharides) sem næra góðar bakteríur eins og Bifidobacterium.
• Hún inniheldur einnig probiotics (lifandi bakteríur), mótefni og ensím sem verja þarma­slímhúð barnsins gegn sýkingum og bólgum.
• Börn sem fá brjóst eru oft með ríkari fjölbreytni örvera og betri ónæmisþroska (Bäckhed o.fl., 2015).

Þessi samvinna móður og barns heldur áfram fyrstu mánuðina og getur haft verndandi áhrif langt fram á ævi.

Systkina-áhrif

Athygli er vakin á hinum svokölluðu ,,systkina-áhrifum” og vitnað í tvær rannsóknir. Hollensk rannsókn sem sýndi mun á blöndu baktería í þarmaflóru einbirna og þeirra sem áttu systkina og aðra danska. Danir rannsökuðu þarmaflóru eins árgangs barna og komust að því að þarmaflóra þeirra sem áttu systkini var fjölbreyttari og bakteríu ríkari en hinna sem áttu engin systkini. Þar kom einnig fram að gæludýr á heimilinu höfðu ekki teljandi áhrif, því þau sem áttu gæludýr voru ekki með eins fjölbreytta þarmaflóru að jafnaði og þau sem áttu systkini.^[1]

Lengi býr að fyrstu gerð og það á svo sannarlega við um áhrif þarmaflórunnar frá móðurkviði til fullorðins ára. Það er því mikilvægt að gæta að þarmaflórunni frá fyrsta degi og fyrir konur sem ganga með barn eru heilbrigðir þarmar nauðsynlegir. ^[1]

Þroskun ónæmiskerfisins og þarmaflóran

Um 70% ónæmisfrumna líkamans eru staðsettar í þörmum. Þarmaflóran kennir ónæmiskerfinu að greina á milli hættulegra og skaðlausra efna.
Ef þarmaflóran truflast snemma (t.d. með sýklalyfjum, keisaraskurði eða gervimjólk) getur ónæmiskerfið orðið ofvirkt eða vanvirkt.

Rannsóknir benda til tengsla milli snemmtruflunar á þarmaflóru og:

• ofnæma og astma (Arrieta o.fl., 2015)
• sjálfsofnæmissjúkdóma eins og sykursýki af tegund 1
• aukinnar hættu á ofþyngd og efnaskiptasjúkdómum síðar á ævinni

Þessi áhrif tengjast meðal annars því hvernig bakteríur stjórna bólgum og þroska ónæmisfrumna á fyrstu mánuðum lífsins.

Fyrstu 1000 dagarnir; leiðarvísir fyrir heilsu ævinnar

Tímabilið frá getnaði til tveggja ára aldurs er kallað „The First 1000 Days“, og þarmaflóra er þar lykilþáttur.

Á þessum tíma mótast:

• örverujafnvægi
• ónæmiskerfi
• taugakerfi og hegðunarmynstur

Rannsóknir hafa sýnt að truflun í þarmaflóru á þessu tímabili getur haft áhrif á taugavirkni og tengsl við geðheilbrigði, þar á meðal þunglyndi og kvíða síðar á lífsleiðinni (Sampson & Mazmanian, 2015).

Þarmaflóran er því eins konar grunnkerfi heilsunnar, og fyrstu árin eru mótandi tímabil sem ekki verður endurtekið.

Hvernig má styðja við heilbrigða þarmaflóru hjá ungum börnum?

1. Stuðningur við heilsu móður á meðgöngu:
   Mataræði móður, hreyfing og notkun sýklalyfja hefur áhrif á örverur sem barnið fær við fæðingu.
2. Leggöngufæðing þegar mögulegt er:
   Tryggir náttúrulega örverusmitun frá móður.
3. Brjóstagjöf:
   Helsta leiðin til að byggja upp heilbrigða flóru fyrstu mánuðina.
4. Forðast ónauðsynleg sýklalyf:
   Sýklalyf geta truflað þarmaflóru bæði móður og barns.
5. Hollt mataræði síðar:
   Grænmeti, trefjar og náttúruleg fæðuval hafa áhrif á örverufjölbreytni barnsins til framtíðar.

Niðurlag

Þarmaflóran sem við fáum við fæðingu er ekki aðeins byrjun á lífshlaupi okkar, hún er grunnurinn að heilsu og ónæmi um ókomin ár.
Hver snerting, hver dropi af brjóstamjólk, hver baktería sem barnið fær frá móður sinni, hefur möguleg langtímaáhrif.

Með því að skilja og styðja þetta undraverða sambýli manns og örvera getum við lagt traustan grunn að betri heilsu næstu kynslóða.

Íslensk gæðahráefni

Happier GUTS og Stronger LIVER frá Eylíf er okkar framlag til góðrar þarmaflóru. Það inniheldur fjögur íslensk gæðahráefni eins og kítósan, kalkþörunga, kísilinn frá GeoSilica og fjallagrös. Öll þessi efni hafa staðfesta verkun með rannsóknum og við styrkjum blönduna með meltingarensýmum, C vítamíni og snefilefnunum; sinki, joði og króm.

Heimildaskrá

• Arrieta, M.-C., Stiemsma, L. T., Amenyogbe, N., Brown, E. M., & Finlay, B. (2015). The intestinal microbiome in early life: Health and disease. Frontiers in Immunology, 6, 427. https://doi.org/10.3389/fimmu.2015.00427
• Bäckhed, F., Roswall, J., Peng, Y., o.fl. (2015). Dynamics and stabilization of the human gut microbiome during the first year of life. Cell Host & Microbe, 17(5), 690–703.
• Dominguez-Bello, M. G., Costello, E. K., Contreras, M., o.fl. (2010). Delivery mode shapes the acquisition and structure of the initial microbiota across multiple body habitats in newborns. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(26), 11971–11975.
• Milani, C., Duranti, S., Bottacini, F., o.fl. (2017). The first microbial colonizers of the human gut: Composition, activities, and health implications. Frontiers in Microbiology, 8, 1441.
• Sampson, T. R., & Mazmanian, S. K. (2015). Control of brain development, function, and behavior by the microbiome. Cell Host & Microbe, 17(5), 565–576.
• Tamburini, S., Shen, N., Wu, H. C., & Clemente, J. C. (2016). The microbiome in early life: Implications for health outcomes. Nature Medicine, 22(7), 713–722.

• ^[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5706746/