Brisið, eitt mikilvægasta líffærið í meltingaveginum

Mikilvægi brissins – bygging, starfsemi og áhrif á heilsu

Brisið er eitt af mikilvægustu líffærum meltingar- og innkirtlakerfisins og gegnir lykilhlutverki í bæði næringarupptöku og stjórnun blóðsykurs (Guyton & Hall, 2021; Jensen & Feldman, 2020). Truflun á starfsemi þess getur haft víðtæk áhrif á heilbrigði og valdið sjúkdómum eins og brisbólgu, sykursýki eða briskrabbameini (NIDDK, 2021).

Hvað er brisið?

Brisið er aflöng líffæri staðsett aftan við magann. Það hefur bæði útkirtla- og innkirtlastarfsemi sem saman tryggja skilvirka meltingu og jafnvægi í blóðsykri (Hall & Guyton, 2021).

Meltingarhlutverk brissins

Brisið framleiðir fjölda mikilvægra meltingarensíma, þar á meðal amýlasa, lípasa og próteasa, sem brjóta niður kolvetni, fitu og prótein (Jensen & Feldman, 2020). Þessi ensím berast í skeifugörnina þar sem þau stuðla að skilvirkri upptöku næringarefna (NIDDK, 2021). Ef brisið bilar geta komið fram fituskita, niðurgangur og verulegur næringarskortur (Forsmark & Yadav, 2019).

Innkirtlastarfsemi brissins og stjórnun blóðsykurs

Eyjar Langerhans, eru litlir hópar af sérhæfðum frumum inni í brisinu sem sjá um að framleiða hormón sem stjórna blóðsykri.

Þær eru innkirtlahluti brissins (endocrine system) – þ.e. þær losa hormón beint út í blóðið.

Eyjar Langerhans framleiða hormónin insúlín og glúkagon, sem halda blóðsykri í jafnvægi (Guyton & Hall, 2021). Truflun á þessari starfsemi getur leitt til sykursýki af tegund 1 eða 2, sem getur haft alvarleg áhrif á æðar, taugar og orkujafnvægi (Kharroubi & Darwish, 2015; American Diabetes Association, 2022).

Algengir sjúkdómar tengdir brisi

Brisbólga

Brisbólga verður þegar ensím brissins virkjast of snemma og byrja að brjóta niður brisvefinn sjálfan (Banks & Freeman, 2006). Bráð brisbólga tengist oft gallsteinum eða áfengisneyslu, en langvinn brisbólga þróast gjarnan vegna endurtekinnar bólgu eða reykinga (Yadav & Lowenfels, 2013).

Sykursýki

Sykursýki myndast þegar skortur er á insúlínframleiðslu eða virkni þess minnkar (Kharroubi & Darwish, 2015). Ef hún er ekki meðhöndluð getur hún skemmt líffæri og vefi til lengri tíma (American Diabetes Association, 2022).

Briskrabbamein

Briskrabbamein er eitt af þeim krabbameinum sem greinast oft seint, þar sem það sýnir yfirleitt engin greinileg einkenni fyrr en það er orðið langt gengið (Lowenfels et al., 2000). Helstu áhættuþættir eru reykingar, langvinn brisbólga og erfðatengdir þættir (Yadav & Lowenfels, 2013).

Hvernig má styðja heilbrigði brissins?

Áfengishóf eða bindindi

Áfengi er ein algengasta orsök brisbólgu og veldur miklu álagi á brisið (Banks & Freeman, 2006).

Hollt og jafnvægi í mataræði

Mataræði ríkt af trefjum, grænmeti og ómettuðum fitum bætir meltingu og léttir álagi á brisið (Jensen & Feldman, 2020).

Regluleg hreyfing

Hreyfing bætir insúlínnæmi og minnkar áhættu á bæði sykursýki og brisbólgu (Kharroubi & Darwish, 2015; Yadav & Lowenfels, 2013).

Streituminnkun

Langvarandi streita hefur áhrif á hormónastjórnun og getur truflað eðlilega blóðsykursstjórnun (Kharroubi & Darwish, 2015).

Forðast reykingar

Reykingar eru stór áhættuþáttur fyrir briskrabbameini og langvinnri brisbólgu (Lowenfels et al., 2000).

Niðurlag

Brisið er líffæri með bæði útkirtla- og innkirtlastarfsemi sem er nauðsynleg fyrir meltingu og blóðsykursstjórnun (Jensen & Feldman, 2020; Guyton & Hall, 2021). Með hollum lífsstíl, hóflegri áfengisneyslu, hreyfingu, streituminnkun og því að forðast reykingar er hægt að draga úr hættu á sjúkdómum sem tengjast brisinu (Yadav & Lowenfels, 2013).

Eylíf heilsuvörurnar

Við hjá Eylíf, trúum því að með góðum venjum og hreyfingu getir hver og einn bætt heilsu sína. Þess vegna höfum við lagt okkur fram við að bjóða upp á góð og hrein íslensk hráefni, til að styðja þá sem kjósa heilbrigðan lífsstíl með heilnæmum fæðubótarefnum. Við höfum lagt okkur fram við að setja saman öflug íslensk hráefni í heilsuvörurnar okkar til að stuðla að betri heilsu og efla næringarbúskapinn. Við vöndum til verka og sækjum í sjálfbærar auðlindir úr sjó og landi. Notum hreina íslenska náttúruafurð, náttúruleg og hrein hráefni sem eru ekkierfðabreytt og stuðla að heilbrigðri sál í hraustum líkama. Þannig erum við öll færari að takast á við verkefnin í dagsins önn. Vörurnar okkar er hægt að skoða hér Við leitum í íslenska náttúru og bjóðum upp á Stronger LIVER  sem inniheldur uppbyggjand næringarefni frá sjálfbærum auðlindum til sjávar og sveita. Innihaldsefnin eru kítósan sem bindur fituefni í meltingavegi, ætihvönn sem hefur verið notuð frá örófi alda við meltingatruflunum, kísil og kalkþörunga úr hafinu sem innihalda 74 stein- og snefilefni frá náttúrunnar hendi og við styrkjum blönduna með C vítamíni, kólín og mjólkurþistli sem eru þekkt fyrir að hafa góð áhrif á meltinguna og starfsemi lifrar. Happier GUTS frá Eylíf inniheldur gæðablöndu af meltingarensýmum sem vinnur vel með öðrum innihaldsefnum sem varan inniheldur. Innihaldsefnin í Happier GUTS eru td. Kítósan frá Siglufirði, GeoSilica kísillinn, kalkþörungar frá Bíldudal og fjallagrös sem eru handtínd víða um land, ásamt viðbættum meltingarensímum og vítamínum. Hér er hægt að lesa nokkrar reynslusögur af Happier GUTS.

Heimildir:

American Diabetes Association. (2022). Classification and diagnosis of diabetes: Standards of medical care in diabetes—2022. Diabetes Care, 45(Suppl. 1), S17–S38. Banks, P. A., & Freeman, M. L. (2006). Practice guidelines in acute pancreatitis. The American Journal of Gastroenterology, 101(10), 2379–2400. Forsmark, C. E., & Yadav, D. (2019). Predicting the prognosis of acute pancreatitis. Annals of Internal Medicine, 170(7), ITC49–ITC64. Guyton, A. C., & Hall, J. E. (2021). Textbook of medical physiology (14. útg.). Elsevier. Hall, J. E., & Guyton, A. C. (2021). The pancreas. Í Textbook of medical physiology (14. útg.). Elsevier. Jensen, R. T., & Feldman, M. (2020). The pancreas. Í M. Feldman, L. S. Friedman, & J. H. Brandt (ritstj.), Sleisenger and Fordtran’s gastrointestinal and liver disease (11. útg., bls. 917–951). Elsevier. Kharroubi, A. T., & Darwish, H. M. (2015). Diabetes mellitus: The epidemic of the century. World Journal of Diabetes, 6(6), 850–867. Lowenfels, A. B., Maisonneuve, P., & Whitcomb, D. C. (2000). Risk factors for pancreatic cancer. Journal of the American Medical Association, 284(6), 804–812. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2021). Your digestive system & how it works. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/digestive-system-how-it-works Yadav, D., & Lowenfels, A. B. (2013). The epidemiology of pancreatitis and pancreatic cancer. Gastroenterology, 144(6), 1252–1261.