Beinmar getur verið afleiðing ofþjálfunar

Kröftugar æfingar styrkja beinin. En of mikið álag í langan tíma og kröftug högg geta valdið beinmari.

Æfingar og líkamleg áreynsla hafa frá löngu verið þekktar sem kröftugur og góður hvati fyrir heilbrigðan beinvöxt og stuðning við beinmassa. Samhliða því koma fram aðstæður þar sem of mikið álag eða ólíkt æfingarálag geta haft flóknari áhrif á beinvefinn. Í þessari grein fjöllum við um breytingar sem eiga sér stað í beinvef og beinmerg við mikið æfingaálag, hvaða gagnsemi felst í því og hvar þarf að gæta varúðar.

Hvað er beinmar?

Beinmar (e. bone bruise eða bone contusion) er áverki á beini sem er minni en beinbrot en meiri en hefðbundinn mjúkvefja-áverki. Beinmarið felur í sér skemmdir á innri byggingu beins, sérstaklega í frauðbeini (e.trabecular bone), og getur valdið verulegum verkjum og lengri bata en margir gera sér grein fyrir (Bancroft & Peterson, 1995). Einnig benda nýlegar rannsóknir til þess að æfingar hafi áhrif á efnaskipti í beinmerg t.d. próteinmyndun og fituforða, sem geta haft áhrif á beinheilsu til lengri tíma (Alnasser, Babakair, Al Mukhlid, Al Hassan, Nuhmani, & Muaidi, 2025).

Beinmar á sér stað þegar högg eða álag veldur:

• Smáum sprungum í frauðbeini
• Blæðingu inni í beini
• Bólgu og bólgufylgdum vökvabreytingum í beinmerg

Þetta sést oft á segulómun (MRI) þar sem breytingar í beinmerg eru greinilegar sem bjart svæði sem táknar bólgu og blóðsöfnun (Roemer o.fl., 2014).

Beinmar getur komið fram í öllum beinum, en er algengastur í:

• hné
• ökkla
• úlnlið
• mjöðm
• hrygg

Orsakir beinmars

Beinmar myndast þegar beinin verða fyrir meira álagi en þau þola án innri skemmda. Algengustu orsakir eru:

Áverki eða högg

Mikið og kröftugt högg á líkamann, t.d. í íþróttum, við fall, við umferðarslys. Þetta eru algengustu orsökin fyrir myndun beinmars.

Velta eða snúningsáverkar

Í hné og ökkla geta snúningshreyfingar valdið miklu álagi á beinið, t.d. í fótbolta eða körfubolta, stundum fylgir liðbandaáverki, t.d. tognun á krossbandi (Roemer o.fl., 2014).

Þrýstingsáverki eða endurtekið álag

Langvarandi eða endurtekið álag getur valdið smávægilegum innri beinskekkjum, sem geta þróast úr beinmari í streitubrot (smábrot í beini) ef ekki er brugðist við (Nattiv o.fl., 2013).

Einkenni

Einkenni beinmars eru oft lík þeim sem fylgja mjúkvefja-áverka, en geta verið þrálátari:

• Verkir djúpt í lið eða beini
• Bólga á svæðinu
• Aukin verkjaviðkvæmni við snertingu
• Takmörkuð hreyfigeta
• Verkir sem aukast við álag

Beinmar getur valdið miklum sársauka í lengri tíma td. margar vikur eða mánuði, mismunandi eftir alvarleika og staðsetningu (Bancroft & Peterson, 1995).

Greining

Beinmar sést ekki á röntgenmynd, en kemur greinilega fram á segulómun (e. MRI), þar sem skemmdir á frauðbeini og vökvasöfnun sjást. Segulómun er því helsta greiningaraðferðin (Roemer o.fl., 2014).

Meðferð og bataferli

Þar sem beinmar er innri áverki í beini er bataferlið lengra en margir halda. Oftast tekur það 4–12 vikur, en getur verið lengra ef áverkinn er mikill.

Helstu meðferðir:

• Hvíld og forðast álag
• Kæling fyrstu 24–48 klst.
• Lyf gegn verkjum og bólgu
• Aðlögun hreyfingar, forðast hopp, hlaupa og högg
• Sjúkraþjálfun til að halda hreyfigetu og styrk
• Stundum spelkur eða stuðningur ef þarf að aflétta álagi á beinið

Ef mikill þrýstingur eða bólga safnast upp í lið t.d. í hné, getur þurft að tæma liðvökva eða aðrar sértækar aðgerðir (Roemer o.fl., 2014).

Rétt greining og hæfileg hvíld eru því lykilatriði til að ná bata eftir beinmar.

Flest beinmör gróa vel, en ómeðhöndluð tilfelli geta aukið hættu á:

• langvinnum verkjum
• liðþrýstingi
• streitubrotum (smábrot í beini)
• liðskemmdum ef mikill áverki skerðir brjósksvæði

Eylíf heilsuvörurnar innihalda hrein íslensk gæðahráefni og eru þau í aðalhlutverki í vörunum. Engin aukaefni eru í vörunum og við styrkjum blöndurnar með ýmsum vítamínum til að innihaldið nýtist sem best. Hráefnin koma frá sjálfbærum auðlindum Íslands. Eylíf heilsuvörurnar eru framleiddar á Grenivík með GMP gæðastaðli.

Active JOINTS  er sérhönnuð blanda sem inniheldur íslensk næringarefni einnig með margra ára rannsóknir að baki með kalsíum, magnesíum og D-vítamín sem sýna fram á góð áhrif fyrir liði, bein og tennur. Stronger BONES inniheldur uppbyggjandi næringarefni með margra ára rannsóknir að baki sem sýna fram á virkni fyrir beinauppbyggingu. Þau eru m.a. kalsíum, mangan, C og D-vítamín. Því er svo við að bæta að í báðum þessum vörum eru íslenskir kalkþörungar hafa leitt í ljós skv. rannsóknum að þeir vinna að því að styrkja beinin, eru bólguhamlandi og vinna gegn beinþynningu. Íslensku kalkþörungarnir eru svo magnaðir að þeir innihalda 74 stein- og snefilefni frá náttúrunnar hendi. Hægt er að skoða þá nánar hér. Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf inniheldur íslensk hráefni ss.  kollagen sem er unnið úr þorskroði, ásamt astaxanthin (smáþörungar). GeoSilica kísillinn og góð blöanda af vítamín og steinefnum sem eru nærandi og rakagefandi og hafa sannað ágæti sitt fyrir húð, hár og neglur.  Góð reynsla er komin á notkun Smoother SKIN & HAIR frá Eylíf og má lesa þær hér á síðunni. Happier GUTS örvar meltingarstarfsemi og nærir þarmaflóruna. Happier GUTS inniheldur fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og fjallagrös. Öll þessi efni hafa staðfesta verkun með rannsóknum og við styrkjum blönduna með meltingarensímum, C vítamíni og snefilefnunum sinki, króm og joði. Stronger LIVER styrkir lifrarstarfsemina og nærir þarmaflóruna. Stronger LIVER inniheldur einnig fjögur íslensk gæðahráefni s.s. kítósan, kalkþörunga, kísil frá GeoSilica og ætihvönn sem hefur verið notuð við meltingatruflunum frá örófi alda. Við styrkjum blönduna með kólín, mjólkurþistli og C vítamíni, sem einnig hafa þekkt áhrif til hins betra á meltinguna. Kólín hefur samþykkta heilsufullyrðingu frá Evrópsku matvælaöryggisstofnunni (EFSA) um að stuðla að eðlilegri starfsemi lifrar.

Heimildaskrá

Bancroft, L. W., & Peterson, J. J. (1995). Bone marrow edema patterns in the knee: Correlation with traumatic mechanisms. Radiology, 196(3), 645–650. Nattiv, A., Kennedy, G., Barrack, M. T., Abdelkerim, A., Goolsby, M. A., Arends, J. C., & De Souza, M. J. (2013). Bone stress injuries: Current concepts on diagnosis, treatment, and prevention. American Journal of Sports Medicine, 41(9), 2033–2044. Roemer, F. W., Frobell, R., Hunter, D. J., Crema, M. D., Fischer, W., Bohndorf, K., & Guermazi, A. (2014). MRI imaging of traumatic knee injuries: Bone marrow edema patterns and their relevance. European Journal of Radiology, 83(7), 1125–1134.